ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

Μεγάλη χερσόνησος της Μακεδονίας μεταξύ των δύο κόλπων, του Θερμαϊκού και του Στρυμονικού, προεκτείνει τρεις μικρότερες χερσονήσους: την Κασσάνδρα (Φλέγρα ή Παλλήνη) προς δυσμάς, τη Σιθωνία (Λογγός ή Λογγού) στη μέση, μεταξύ Τορωναίου και Σιγγιτικού κόλπου, και το ΆγιονΌρος (Άθως ή Ακτή) προς ανατολάς.

Τα ευρήματα στο Σπήλαιο των Πετραλώνων κατέδειξαν ότι η παρουσία του ανθρώπου εδώ ξεπερνά τις 700.000 χρόνια, ενώ το κρανίο του αρχανθρώπου υπολογίζεται πως έχει ηλικία μεγαλύτερη των 200.000 ετών.

Η Μυθολογία αναφέρεται συχνά στη Χαλκιδική: στην Κασσάνδρα βρίσκεται θαμμένος ο γίγαντας του σεισμού, ο Εγκέλαδος· ο Άθως πάλι σχηματίστηκε απ' το βράχο που έριξε εναντίον των θεών ο ομώνυμος Γίγαντας· και η Σιθωνία οφείλει το όνομά της στο Σίθωνα το γιο του Ποσειδώνα.

Εγκαταστάσεις οργανωμένης κοινωνίας έχουμε στη Χαλκιδική από το 4.000 π.Χ. και οι παλιότεροι κάτοικοί της ήταν Θράκες και Πελασγοί. Τον 8ο π.Χ. αι. πλήθος αποίκων καταφθάνει στην περιοχή, προερχόμενο κυρίως από τη Χαλκίδα (εξού Χαλκιδική) και την Ερέτρια. Τον 5ο π.Χ. αι. οι σημαντικότερες πόλεις της είναι: Ποτίδαια, Σάνη, Μένδη, Σκιώνη, Άφυτις, Όλυνθος, Σερμύλη, Γαληψός, Τορώνη, Σάρτη, Σίγγος, Άκανθος, Ανθεμούς και η πατρίδα του Αριστοτέλη Στάγιρα. Στα τέλη του 5ου αι. οι 32 πόλεις της Χαλκιδικής ιδρύουν, υπό την ηγεσία της Ολύνθου, το "Κοινόν των Χαλκιδέων". Το 348 π.Χ. ο Φίλιππος ενσωματώνει την περιοχή στο Μακεδονικό Βασίλειο.

Στα ελληνιστικά χρόνια ιδρύονται τρεις μεγάλες πόλεις: Κασσάνδρεια (315), Ουρανούπολη (315) και Αντιγόνεια (στη μέση της Καλαμαριάς το 280 π.Χ.). Το 168 περνά στα χέρια των Ρωμαίων και παρακμάζει. Στους χριστιανικούς αιώνες θα δεχθεί πολλές καταστροφικές επιδρομές, όπως των Γότθων (269), των Ούνων (6ο αι.) και των Καταλανών (1307). Μετά τον 9ο αι. το μεγαλύτερο μέρος της περνά στα χέρια των Αγιορειτών· από τους συνοικισμούς δε των μοναστηριακών "παροίκων" θα προέλθουν πολλά νέα χωριά, που θα αναπτυχθούν πλάι στα υπάρχοντα προπολλού. Μετά το 12ο αι. στα πλαίσια της τότε διοικητικής μεταρρύθμισης διαιρέθηκε στα καπετανίκια: Καλαμαριάς, Ερμηλείας, Ιερισσού, Κασσανδρείας και Λογγού.

Το 1430 υποδουλώνεται στους Τούρκους. Με εξαίρεση την Καλαμαριά, όπου εγκαταστάθηκαν αμιγείς μουσουλμανικοί πληθυσμοί, οι άλλες περιοχές και κυρίως τα Μαδεμοχώρια θα οργανωθούν και θα αντιμετωπίσουν τη δουλεία. Το Μάιο του 1821 επαναστατεί χωρίς επιτυχία, με συνέπεια να καταστραφεί ολοσχερώς. Θα δυναμώσει πάλι και το 1854 θα συγκλονιστεί από νέα επανάσταση υπό τον Τσιάμη Καρατάσιο. Η πολυπόθητη ελευθερία θα έλθει τελικά τον Οκτώβριο του 1912.

Η Χαλκιδική σήμερα αποτελεί ξεχωριστό νομό, με έκταση 2.945 τ.χλμ. και πληθυσμό 92.117 κατοίκους. Πρωτεύουσα της είναι ο Πολύγυρος.

Ευλογημένος τόπος και προικισμένος με σπάνιες φυσικές καλλονές· εδώ συνδυάζεται απίθανα το γαλάζιο της θάλασσας και το πράσινο της στεριάς. Μάλιστα, καθώς οι τρεις χερσόνησοι εισχωρούν βαθιά στο Αιγαίο, κάνουν τη Χαλκιδική να έχει το μεγαλύτερο μήκος ακτών (πάνω από 550 χλμ.). Οι θαυμάσιες δε εναλλαγές: βράχου - αγκάλης, μύτης - κολπίσκου, αμμουδιάς και πεύκου, δημιουργούν μια δαντέλα απείρου κάλλους.

Η φυσική της ομορφιά, η πλούσια ιστορία της, η παραδοσιακή της αρχιτεκτονική και ο φιλόξενος κόσμος της συνετέλεσαν στο να γνωρίσει η Χαλκιδική τελευταία μια καταπληκτική εξέλιξη στον τομέα του τουρισμού. Πλήθος επισκεπτών κατακλύζει κάθε χρόνο τις ακτές της, απολαμβάνει τη δροσιά στα διάφανα και διαυγή νερά της και αναζωογονείται στα υπέροχα σκιερά της δάση.

Η μοναδική της θάλασσα και οι πεντακάθαρες ακτές της βραβεύονται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Ένωση με τις περισσότερες γαλάζιες σημαίες από όλους τους νομούς της χώρας. Η Χαλκιδική όμως διαθέτει και από τις πιό αξιόλογες ξενοδοχειακές υποδομές της Ελλάδας με υψηλού επιπέδου εγκαταστάσεις που ξεκινούν από μικρά, πεντακάθαρα, παραδοσιακά καταλύματα έως μεγάλες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις πολυτελείας.

Η Χαλκιδική πέρα από το υπέροχο μικροκλίμα της (ηλιοφάνεια όση και η Αττική), προσφέρει στον επισκέπτη πολλαπλές δυνατότητες για κάθε μορφής σπορ· γκολφ, ιστιοπλοΐα, καταδύσεις, γιώτιγκ, ψάρεμα, ορειβασία και βάδισμα, ειδικότερα, μετά τη χάραξη και σήμανση περιπατητικών διαδρομών, που έγινε πρόσφατα.

Μεγάλο πολιτιστικό γεγονός κατά τους θερινούς μήνες αποτελεί το «Φεστιβάλ Κασσάνδρας-Χαλκιδικής», με πλούσιες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, (πληροφορίες τηλ. 23740 23997, 23740 24851).

Εκτός της πρωτεύουσας αξιόλογα χωριά και κωμοπόλεις της όπως: η Αρναία, η Ιερισσός, η Αγία Παρασκευή, η Άφυτος, ο Άγιος Νικόλαος, η Νικήτη, η Γαλάτιστα, η Γερακινή, η Καλλιθέα, η Καλλάνδρα, τα Νέα Μουδανιά, η Νέα Καλλικράτεια, τα Νέα Ρόδα, η Νέα Φώκαια, η Ουρανούπολη τα Πετράλωνα, τα Στάγιρα, ο Νέος Μαρμαράς, η Βουρβουρού, το Στρατώνι, η Νέα Ποτίδαια διαθέτουν άνετη τουριστική υποδομή σε ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις και ενοικιαζόμενα δωμάτια και παρέχουν ευχάριστη διαμονή.

Μπορείτε επίσης να ξεναγηθείτε στους ιστορικούς και αρχαιολογικούς της χώρους. Ιδιαίτερα σημειώνουμε το σπήλαιο και το μουσείο των Πετραλώνων, τον αρχαιολογικό χώρο της Ολύνθου, τις παλαιοχριστιανικές Βασιλικές της Νικητής και τα μουσεία του Πολυγύρου και των Νέων Μουδανιών.

 

AΘΩΣ (ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ)

Άθως, (Άγιον Όρος), ονομάζεται η ανατολικότερη από τις τρεις χερσονήσους της Χαλκιδικής, όπου το βουνό Άθως (2.033 μ.). Πρόκειται για μια ορεινή χερσόνησο, της οποίας το έδαφος είναι κατανεμημένο μεταξύ των 20 μονών που βρίσκονται σ' αυτήν. Η χερσόνησος καταλαμβάνει έκταση 336 τ.χλμ. και έχει πληθυσμό 1.500 περίπου, κατοίκων.

Κατά τη μυθολογία, το Άγιον Όρος είναι ο τεράστιος βράχος που πέταξε ο γίγαντας Άθως κατά του Ποσειδώνα. Υπάρχουν μαρτυρίες για το όνομα του Άθω στον Όμηρο και στον Αισχύλο. Ερείπια αρχαίων βωμών και ίχνη τειχών, μαρτυρούν επίσης την ύπαρξη πόλεων στην αρχαιότητα.

Η ανάπτυξη του μοναχισμού στη χερσόνησο του Άθω άρχισε, σύμφωνα με τις γραπτές μαρτυρίες, πριν από τον 9ο αι. Στα μέσα του 10ου αι. οριοθετήθηκε επισήμως η χερσόνησος ως τόπος κατοικίας μοναχών και το 963 ιδρύθηκε το πρώτο κοινόβιο από τον Όσιο Αθανάσιο, η Μεγίστη Λαύρα, με τη βοήθεια των αυτοκρατόρων Νικηφόρου Φωκά και Ιωάννη Τσιμισκή. Λίγα χρόνια αργότερα, το 971/2, γράφτηκε το πρώτο τυπικό, το οποίο ρύθμιζε θέματα σχετικά με την οργάνωση και τη διοίκηση των μοναχών του Αγίου Όρους.

Τα μοναστήρια είναι χτισμένα μέσα σε επιβλητικά καταπράσινα τοπία ή σε απόκρημνους βράχους που καταλήγουν κάθετα στη θάλασσα, αλλά και σε απάνεμους κολπίσκους με ακρογιαλιές. Εκτός από το φυσικό τοπίο, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει σήμερα τη μοναδική αρχιτεκτονική των μονών του, αλλά και τον πλούτο των θησαυρών που βρίσκονται σ' αυτές.

Το Άγιο Όρος ανήκει διοικητικά στο Ελληνικό Κράτος και υπάγεται στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Έδρα του είναι οι Καρυές που είναι η πρωτεύουσα του Άθω. Στις Καρυές βρίσκεται ο αρχαιότερος ναός του Αγίου Όρους, το Πρωτάτο (10ος αι.), η Αθωνιάδα εκκλησιαστική Σχολή, τα κονάκια των Μονών και ο Αγιογραφικός Οίκος.

Σήμερα στο Άγιο Όρος υπάρχουν 20 Μονές. Εκτός από τις Μονές υπάρχουν 12 Σκήτες και δεκάδες Κελιά, Καλύβες, Καθίσματα και Ησυχαστήρια.

0 αριθμός των επισκεπτόμενων το Άγιον Όρος ορίστηκε στους εκατόν είκοσι ημερησίως, λόγω του υπερβολικού αριθμού που συνέρεε εκεί τα τελευταία χρόνια. Σ' αυτούς πρέπει να προστεθούν δέκα αλλοδαποί. Η επίσκεψη γίνεται μετά από προηγούμενη συνεννόηση με τα «γραφεία εξυπηρέτησης Προσκυνητών» (Κανάρη 21, 54 644 θεσ/νίκη, τηλ. 2310 333181, τηλ. Ουρα-νουπόλεως 23770 71016, 23770 71149).

Η είσοδος των γυναικών στο Άγιο Όρος απαγορεύεται. Οι φιλοξενούμενοι πρέπει να ντύνονται και να συμπεριφέρονται ευπρεπώς και γενικά να ακολουθούν τον τρόπο ζωής και τη διατροφή των μοναχών. Τα πλοιάρια που κάνουν το γύρο του Άθω δεν επιτρέπεται να πλησιάσουν σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων όταν έχουν επιβάτες γυναίκες. Η επίσκεψη στις μονές γίνεται από τις Καρυές, με τα πόδια ή με μουλάρια και με πλοιάρια από τη Δάφνη.

 

Η Χαλκιδική συνδέεται με τη θεσσαλονίκη με συχνά δρομολόγια λεωφορείων του ΚΤΕΛ. (Πληροφορίες ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης τηλ. 2310 924444, ΚΤΕΛ Πολυγύρου τηλ. 23710 22309).

Αν έχετε σκάφος, θα βρείτε οργανωμένη μαρίνα στο Πόρτο Καρράς της Σιθωνίας και στη Σάνη της Κασσάνδρας.

Από τη Χαλκιδική, μπορείτε να πάτε στη Θεσσαλονίκη, ενώ μόνο άνδρες μπορούν να επισκεφθούν το Άγιον Όρος, με πλοία από την Ιερισσό και την Ουρανούπολη.

Ακόμα μπορείτε να επισκεφθείτε το νησί της Αμουλιανής που συνδέεται καθημερινά με μικρό φέριμποτ με την Τρυπητή.

Τα Νέα Μουδανιά, το Πευκοχώρι και ο Νέος Μαρμαράς, συνδέονται κατά τη θερινή περίοδο με ιπτάμενα δελφίνια με τα νησιά Σκιάθο, Σκόπελο και Αλόννηοο.

 

Τα κείμενα προέρχονται από το έντυπο «Χαλκιδική, Τουριστικός και Πολιτιστικός Χάρτης» της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χαλκιδικής